|
Birlikte yaşayan insanlar arasında kimi zaman korkudan, kimi zaman çaresizlikten, kimi zaman da rastlantılardan doğan bir takım inanışlar vardır. Bunlara "batıl inanışlar" denir. Bu inanışlar, ilk insanın var oluşundan günümüze kadar sürüp gelmiştir. Çoğunun bilimsellikle, akılla, çağdaşlıkla ve dinsel inançla bir ilgisi yoktur. Bunlar akılla bağdaşmadığı halde yazık ki insanoğlunun gönlünden, beyninden, vicdanından sökülüp atılamamışlardır. Bu tür inanışların doğmasında kişilerin doğal yapısı etken olduğu kadar büyüklerin, kimi din görevlilerinin cehalet örneği sözlerinin de etkisi olmaktadır. İnanışlar kişiden kişiye değişmekle birlikte ortak yanları da vardır.
Bilim ve Mantıkla paralellik sağlamasa da insanlarımızın yaşadıkları veya duydukları olaylar karşısında edindiği inançları ile kuşaktan kuşağa aktarılıp bugün de yaşattığı bazı inançlar vardır. Bunlara batıl inançlar denir Batıl inançlara örnek olarak şunları belirtebiliriz.
Prizren halkında halkından derleyebildiğimiz batıl inanışlar şunlardır.
A
Ayak ayak üstüne atılarak yemek yenmez, sofraya saygısızlıktır denir ve kıtlığa işaret sayılır.
Ayna kırılması uğursuzluktur; aynanın kırıldığı ev yedi sene iflâh olmaz denir.
Ayın onüçü uğursuz sayılır, o gün hiçbir şey yapılmaz.
Arabanın önünden kara kedi geçmesi uğursuzluk sayılır.
Ayakta pantolon giymek yoksulluğa işaret sayılır.
Ayva çok olan yerin kışı azgın olur denir.
B
Bir şeyi kırk kere söylersen olur denir.
Bir evin çevresinde kargaların gezinip uçması iyi sayılmaz.
Bir evde çok karınca çıkarsa, o evde bolluk olacağına inanılır.
Bir kişinin avucunun içi kaşınırsa eline para geçeceğine, ayağının altı kaşınırsa yolculuğa çıkacağına inanılır.
C
Cuma saati yola çıkılmaz.
Cuma günü ezan arasında iş yapılmaz.
Cumartesi ve Salı günleri çamaşır yıkanmaz.
Ç
Çocuk yalnız bırakılmaz, bırakmak gerekirse yanına bir süpürge konur.
Çocuklara nazar değmemesi için nazar boncuğu takılır.
Çocuğun üstünden atlanmaz, atlanırsa boyu kısa kalır denir.
D
Dince kutsal sayılan gecelerde süpürge işi yapılmaz.
Dört yapraklı yoncayı bulanın talihinin açılacağına inanılır.
Doğumda ve lohusalık durumunda ölenlerin cennete gideceğine inanılır.
E
Ezan sırasında duyulan köpek uluması ölüm haberi sayılır.
Eller birbirine bağlanmaz, bağlanırsa kısmetin kesilir denir.
Esnerken ağız kapanır, kapamayan şeytana ezan okumuş sayılır.
Ekmek kırıkları atılmaz, toplanıp yenirse evin bereketi çok olur denir.
G
Geceleri tırnak kesilmez
Geceleri aynaya bakılmaz.
Gece ıslık çalınmaz, çalan için şeytanı çağırıyor denir.
Gece örümcek almak günah sayılır.
Gece yıldızları saymak iyi değildir denir.
Gece dışarıya kül atılmaz, suya kızgın kül dökülmez; yapanların uğrayacağına, yani cin çarpmasına tutulacağına inanılır.
Gece yorgan kaplanmaz.
Gece çamaşır yıkanan yerden geçilmez, çamaşır sularının üzerine basılmaz.
Gece kapı eşiğinde oturulmaz, oturanın iftiraya uğrayacağı düşünülür.
Gelin arabasının önünden geçilmez.
Gece vaktinden önce horoz ötmesi uğursuzluk sayılır.
Güneş batarken kızarırsa, “Gün ardına baktı, yarın hava iyi olacak” diye inanılır.
H
Hıçkırık tutunca; “Bir kimse andı” denir ve “dostsa ansın, düşmansa çatlasın” diye söylenir.
Hamile kadının karnı sivri olursa oğlan, yassı olursa kız doğuracağına inanılır.
İ
İki bayram arası düğün yapılmaz.
İnsan üzerinde giysi söküğü dikilmez.
İnsanın önünden kara kedi geçmesi uğursuzluk sayılır.
İkindiden sonra örümcek alınmaz.
İşi yarıda bırakanın ölümü zor olur denir.
İki bebek kırkı çıkmadan aynı odada bulundurulmaz. Bulundurulursa birinin büyüyeceğine
İki bayram arası nikâh kıyılmaz.
İğde dalı, leylek boku ve mavi boncuk bir araya bağlanır, koltuk altına konursa nazar değmez denir.
İki gelin aynı eve alınmaz.
İşe giden erkeğin önünden geçilmez.
İki kadının arasından geçen erkek karısına söz geçiremez.
K
Köpek uluması iyi sayılmaz, duyulduğunda “sahibine uluyasın” denir.
Küle basılmaz, basan çarpılır denir.
Karanlık yerden geçilmez, geçilmek zorunda kalınırsa “destur” denir.
Kapı eşiğine basma, iftiraya uğrarsın denir.
Kuş pisliği başa düşerse para gelecek denir.
Kulak çınlaması uğursuzluk sayılır.
Kesilen tırnak yere atılmaz, üstüne basılmaz.
Kapı eşiğinde oturmak iyi değildir, oturanın kısmeti kapanır.
Kara kedi görmek uğursuzluktur denir.
Kayan yıldız ölüme işarettir.
Kırkı çıkmamış bebek sokağa çıkarılmaz, mezarlığın yanından geçirilmez;
Kahve içen oğlan çocuğunun bıyıkları çıkmaz, köse kalır.
Küçük çocuk avucunu çok sıkarsa büyüyünce cimri olur.
Kapının eşiğinden içeriye sağ ayakla girmek uğur getirir.
L
Leyleği havada gören o yılı durmadan gezerek geçirir, yerde gören evinde oturur.
Lağıma bulaşık suyu dökülmez, döken çarpılır.
Loğusa kadının kırk gün sokağa çıkması iyi sayılmaz.
M
Makasın açık kaldığı evde kavga çıkacağına inanılır.
Merdiven altından geçmek uğursuzluk sayılır.
Meleğin sağ, şeytanın sol omuzda olduğuna inanılır.
Mahalle halkından ölen olursa dolu su kapları boşaltılır.
Mezar ve mezarlığa doğru parmak uzatılmaz, uzatılırsa o parmağın ısırılıp ayak altına alınması gerekir.
Mavi boncuk nazarı engeller.
Makası açık bırakınca düşmanın ağzı açılır.
Ö
Örümcek tutmak fakirliğe yol açar. Ölünün gözleri açıksa daha dünyasına doymamış denir.
P
Parmak kütletilmesi şeytanlara tesbih çekmek olarak düşünülür. Pazarda, pazarcıdan ilk alışveriş yapan kişinin aldığı malın parasını tezgaha atması uğur sayılır. Parmak kütletenin şeytanlar başına toplanır.
R
Rüyada minare görmek sevinçli haberdir, ölü diri getirir, yeşil muradtır, asıldığını görmek ulu kişilerden görülecek yardıma işarettir.
Rüyada kız çocuğu gören sıkıntılı haber alır.
Rüyada erkek çocuğu gören sevinçli haber alır.
Rüyada eline altın alan para kazanır.
Rüyada al at göre muradına erer.
S
Sağ göz seyirmesi sağlığa, sol göz seyirmesi varlığa işaret sayılır.
Saç taramasında tarakta kalan saç sokağa atılmaz; atılırsa bir tavuğun ayağına dolanır, sürekli başın ağrır.
Sol avuç kaşınırsa para gelir, sağ avuç kaşınırsa para çıkar.
Salı günü başlanan iş sallanır, bu nedenle işe başlanmaz.
Saçak altından geçen çarpılır.
Su içerken sol el başın üstüne götürülür.
Salı günü yola çıkılmaz.
Salı ve Cumartesi günleri çamaşır yıkanmaz.
Sofraya önce büyükler oturur, yoksa sofranın bereketi kaçar.
Sağ gözün seyirmesi iyiye, sol gözün seyirmesi kötüye yorumlanır.
T
Terlik ve ayakkabının ters dönmesi iyi değildir.
Tuvalette konuşulmaz, uğursuzluktur.
Tavuğun ötmesi uğursuzluk sayılır.
Tahtaya üç kez vurmanın kötülükleri kovacağına inanılır.
Terlik ve ayakkabı ters çevrilirse evden ölü çıkar.
Y
Yeni yapılan evin temeline kurban kesilir.
Yola çıkanın arkasından su dökülür.
Yedi hafta boyunca Cumartesi günleri çamaşır yıkayanın evinden cenaze çıkar.
Yatağa çorapla girilmez.
Yeşil soğan ve yumurta kabuğu yakılmaz.
Yüzüstü yatılmaz, yatılırsa gâvura benzenirmiş.
Yolculuğa çıkan kişinin önüne ilk çıkan kişi uğurlu ya da uğursuzluk getirirmiş.
Yeni gelinin kucağına erkek bebek verilir.
Yeni doğan bebeğin eline iyi huylu olsun ve iyi okusun diye kalem tutturulur.
Yüzüğün sol ele takılması iyi sayılmaz.
Evde bardağın kırması uğurlu sayılır.
TÜM GELENEK VE GÖRENEKLER KAYNAKÇASI:
- Raif Vırmiça, “ Yeni Dönem “ Gazetesi Gelenek ve Görenekler -2007
- Raif Vırmiça, “Kosova’da Osmanlı Mimari Eserleri I” Kültür Bakanlığı 2000 Ankara
- Raif Vırmiça, “Suzi ve Vakıf Eserleri” Kültür Bakanlığı 2002 Ankara
- Ahmet İğciler, Bahar Bayramları, Medeniyet dergisi KTAD -2002 Prizren
- Ayşe Bütüç – Prizren- Şükriye Nuş - Prizren- Hacı Adnan Nurko – Prizren
- Hacı Rıdvan Vırmiça –Prizren
- Hacı Nafi Alemdar – Prizren
- Nimet Vırmiça – Prizren
- Şeyh Hüseyin Şişko - Prizren
|
Batıl İnançlar 
Son Sayı
Video Albümü
